Leiden is de mooiste stad van de wereld. Leidenaar, Raadslid en historicus Joost Bleijie gaat op zoek naar de mooiste plekken in de stad en de mooiste verhalen die achter de Leidse plekken, personen, gebeurtenissen of producten schuil gaan. Uiteraard maakt hij een Selfie op deze plek. Deze keer in Selfie met….: De Bouwerrrlouwerrrsteeg

Selfie met ...-bij Leids AccentHet Leids is de enige taal waarin een woord met 5 w’s bestaat. Welk woord? Woowowowerwal. In gewoon Nederlands: Roofoverval. Maar in het Leids worden letters al snel uitgesproken met een ‘w’. Nog een: Wat doet een Leidse duif? Koekerrroeh! Hoe gaat het Leidse alfabet? Terrring A, Terrring B, Terrring C…. Hoe doet een Leidse deurbel? Ter-rrring. Alles allemaal wel uitgesproken met die typische Leidse ‘r’.  Ook de werkwoorden zijn betrekkelijk eenvoudig. Die eindigen allemaal op iiiih. Lopiiih, leziiih, zuipiiih! Dat doen Leidenaren met de verkleinwoorden ook maar dan geen ‘i’ maar ‘ie’: Kettinkie, harinkie, bakkie. Leidenaren die wonen in de Bouwenlouwensteeg (foto) hebben qua Leids echt geluk. Maar daar zit geen ‘r’ in hoor ik u denken? Dat klopt, maar Leidenaren voegen die gewoon toe. In de uitspraak is het dan ook vaak Bouwerrrlouwerrrsteeg. Uiteraard klinkt het allemaal beter als je het uitspreekt dan wanneer je het op schrift zet. Ga met deze column maar eens in de huiskamer staan en probeer het eens. Tong iets naar achter, iets gebold, liefst een paar bier achter de kiezen en hij rrrrolt als vanzelf.

Naast het accent zijn er ook typische Leidse woorden. Het woord ‘Bledder’ werd nog niet zo lang geleden gekozen als mooiste Leidse woord. Bledder staat voor gezicht of bal en wordt gebruikt in de zin ‘houd je bledder juh!’. Maar er zijn ook mooie Leidse gezegdes. Een van de mooiste: Juh die kijkt met z’n linkeroog in zijn rechter broekzak. Dat zeggen ze in Leiden over iemand die scheel kijkt. Als twee mensen liggen te vrijen zeggen ze in Leiden Juh die leggen lekker te rampetampen en over iemand die zich uitslooft of de stoere bink uithangt zeggen Leidenaren Juh, ken je ook wat met je ooren dan? Bij de Taptoe op 2 oktober willen Leidenaren dit nog wel eens roepen naar een langslopende turnvereniging of de majorettes.

Vraag is waar dat Leidse accent met die typisch rollende R vandaan komt? De introductie van het accent is lastig te bepalen, maar een feit is dat toen Leiden in de 16e en 17e eeuw steeds meer migranten uit Brabant, Wallonië en Noord-Frankrijk welkom heetten die in Leiden in de textielnijverheid kwamen werken. Onder invloed van deze migranten werd het dialect wezenlijk anders dan in de regio rondom Leiden. De ‘r’ namen we over uit het Frans en lijkt nu nog erg op de ‘r’ zoals Amerikanen hem uitspreken. Jammer is dat het echte Leidse accent aan het verdwijnen is. Net als vroeger heet Leiden nog steeds veel mensen van buitenaf 38. Selfie met...-Rubberen Robbie #2welkom. Mensen die elders werken maar hier wonen, studenten die hier komen studeren of migranten die hier een thuis vinden. Het echte Leids verdwijnt daardoor. Gelukkig zijn er nog cultuurbewakers in de stad. Jochem Myer bijvoorbeeld, maar ook de mannen van Barry Badpak. Hun meest recente singel De Kooi is een niet alleen qua Leids accent een pareltje, maar tevens is het een lofzang op de wijk waar het echte Leidse accent nog regelmatig voorkomt. Ook op zaterdagmiddag in de kantines van voetbalclubs UVS, Lugdunum of Docos hoor je het Leids nog regelmatig. Ga daar op zaterdagmiddag eens een paar uurtjes zitten en voor je het weet ben je een rasechte!

 

  • Niek Steenhuisen

    Mijn schoonmoeder beheerst nog wel dat heerlijke Leidse dialect, en vaak hebben we daar de grootste lol mee. Éen van de mooie Leidse uitspraken is onder andere wanneer men vroeger gebak ging halen en aan de juffrouw achter de balie vroeg “Ooo Juffieeee….hebbie tupoezuhh…….benne ze verrzz?”