Leiden is de mooiste stad van de wereld. Leidenaar en historicus Joost Bleijie gaat op zoek naar de mooiste plekken in de stad en de mooiste verhalen die achter de Leidse plekken, personen, gebeurtenissen of producten schuil gaan. Uiteraard maakt hij een Selfie op deze plek. Deze keer in Selfie met….: Het Poortgebouw 

PoortgebouwHet gebouw zit tegenwoordig wat ingeklemd tussen de hoogbouw van het stationsgebied en de kantoorkolossen van het LUMC, de universiteit en het Bio Science Park, maar ooit was het Poortgebouw tot ver buiten Leiden te zien. Leidenaren zullen het gebouw nog wel kennen als het Poortgebouw van het AZL, het Academisch Ziekenhuis Leiden, tegenwoordig dus luisterend naar de naam het Leiden Universitair Medisch Centrum. Dit Poortgebouw is een lange tijd het symbool geweest van iets dat de stad Leiden in 1575 van de Vader des Vaderlands, Willem van Oranje, kreeg, namelijk de universiteit. Aan die Universiteit moesten volgens Willem van Oranje niet alleen dominees in de goede protestante leer worden opgeleid, tevens moest een beetje universiteit ook aan geneeskunde doen. Sinds de stichting van de Universiteit heeft Leiden dus een faculteit Geneeskunde (of Medicijnen) gehad. Bij de studie geneeskunde hoorde ook een ziekenhuis, maar bijvoorbeeld ook een Botanische Tuin. Het ziekenhuis is dus uitgegroeid tot het LUMC zoals we die nu nog kennen vlak achter Leiden Centraal Station.   

Waar het Universiteitsziekenhuis voor de 19e eeuw op verschillende plaatsen in de binnenstad te vinden is, trekt het ziekenhuis vanaf de 19e eeuw verder de stad uit. Eerst nog werd een pand aan de rand van de binnenstad, namelijk het pand waar momenteel museum Volkenkunde in zit, betrokken. Ondanks het feit dat dit pand ontworpen was op basis van de toen geldende normen en technieken in de geneeskunde, was het pand bij het betrekken ervan eigenlijk al onbruikbaar. In de jaren ‘20 van de 20e eeuw verhuist het ziekenhuis wederom, dit keer definitief naar een plek buiten de Leidse Singels. Het ziekenhuis gaat naar een pand aan de Rijnsburgerweg. Alleen het Poortgebouw staat daarvan nog recht overeind. Aan de Rijnsburgerweg was er niet alleen meer ruimte voor de steeds verder groeiende vraag naar onderzoeks- en laboratoriumruimte maar ook was het ziekenhuis gebouwd volgens de paviljoenconstructie. Verschillende disciplines van de geneeskundig waren in een apart paviljoen gevestigd om zodoende besmetting tussen patiënten te voorkomen, iets dat in de binnenstad waar de patiënten dicht op elkaar lagen nog wel eens gebeurde. Toen ook het Poortgebouw te klein werd en niet meer voldeed vertrok het AZL naar het nieuwe pand waar het nu nog steeds zit. 

In 1996 voegde de faculteit Geneeskunde zich weer bij het Ziekenhuis. Vanaf dat jaar waren ziekenhuis en universiteit dus weer onder een gezamenlijk dak gevestigd. Vandaar dat in 1998 ook de naam AZL veranderde in LUMC, zoals nagenoeg alle Universitaire Ziekenhuizen in Nederland op de gevel hebben staan. Is er in het moderne gebouw dan helemaal niets meer dat doet herinneren aan het rijke verleden van het Academische Ziekenhuis en geneeskunde in Leiden? Jawel, in het LUMC bevindt zich de Walaeus  Bibliotheek genoemd naar de 17e eeuwse wetenschapper en medicus Jan de Wale. In deze bibliotheek worden de wetenschappelijke publicaties bewaard. En het Poortgebouw? Dat is een medisch bedrijfsverzamelgebouw geworden waar onder andere echo’s gemaakt worden van ongeboren kinderen. Menig Leidenaar is daar voor het eerst op de gevoelige plaat vastgelegd.  

Meer informatie en bronnen: Universiteit Leiden  en Rijksmonumenten

Bron foto: www.universiteitleiden.nl