Leiden is de mooiste stad van de wereld. Leidenaar en historicus Joost Bleijie gaat op zoek naar de mooiste plekken in de stad en de mooiste verhalen die achter de Leidse plekken, personen, gebeurtenissen of producten schuil gaan. Uiteraard maakt hij een Selfie op deze plek. Deze keer in Selfie met….: Marinus van der Lubbe

29. Marinus van der Lubbe - Bron Historiek.netHet was een klein berichtje in de krant, tijdens de warme zomer van 2019: “Marinus van der Lubbe stak de Rijksdag niet in brand”, zo schreven onder andere de Volkskrant en het Algemeen Dagblad. Na ruim 85 jaar werd Leidenaar Marinus van der Lubbe dus vrijgesproken van de brand in de Rijksdag in 1933. In de archieven van Hannover werden in 2019 documenten gevonden van de hand van Hans-Martin Lennings, een toenmalig lid van de Sturm Abteilung, de knokploegen van de Nazi’s Lennings verklaart dat hij en Van der Lubbe samen met de taxi aankwamen bij de Rijksdag terwijl die al in brand stond. Van der Lubbe is dus opgepakt en via een oneerlijk proces ter dood veroordeeld voor iets waar hij niets mee te maken had.

Marinus van der Lubbe werd in 1909 in Leiden geboren.  Hij werkte daar als metselaar maar door een bedrijfsongeluk werd hij voor 75% blind. Hij krijgt kalk in zijn ogen en dat kon operatief maar gedeeltelijk worden weggehaald. Hiervoor kreeg hij zijn leven lang 7 gulden per maand van de overheid. Van der Lubbe stond bekend als een aardige ietwat stille jongen, vol met communistische en anarchistische ideeën. Regelmatig had hij het in Leiden aan de stok met de politie en de overheid. Vanwege zijn sympathieën wilde hij graag naar Rusland reizen om te kijken hoe arbeiders daar werkten en leefden. Verder dan Polen kwam hij niet. In 1933 vertrok hij plotseling richting Duitsland. Volgens de meest gangbare geschiedschrijving was het Van der Lubbe die in 1933 de Rijksdag in brand stak. Een daad van een eenling. Maar wel een daad met grote gevolgen! Het bood Nazi-Duitsland en Hitler de mogelijkheid om alle communisten en socialisten uit te schakelen of gevangen te zetten. Met de brand in de Rijksdag was Nazi-Duitsland eigenlijk echt geboren. En Van der Lubbe? Van der Lubbe werd in 1934 veroordeeld en kreeg de doodstraf. Hij kan worden beschouwd als het eerste buitenlandse slachtoffer van de Nazi’s. Door de jaren heen is er echter altijd twijfel blijven bestaan over de betrokkenheid van Van der Lubbe bij de Rijksdagbrand. Misschien 29. Marinus van der Lubbe gedenksteen - Bron Google Streetviewwas hij er gewoon ingeluisd of was hij de spreekwoordelijke verkeerde man op het verkeerde moment op de verkeerde plek.  De oude archieven lijken hem nu vrij te spreken.

Leiden heeft altijd een beetje in zijn maag gezeten met Marinus van der Lubbe. Want wat doe je nou met een jongeman die veroordeeld is voor het in brand steken van de Rijksdag en daarmee eigenlijk Nazi-Duitsland in gang gezet heeft, maar die ook als het eerste slachtoffer van Nazi-Duitsland kan worden gezien? Een lange tijd deed Leiden niets, maar sinds het eind van de 20e eeuw wordt Van der Lubbe op een aantal plekken in Leiden herdacht. Zo is er de gedenksteen bij de Morspoort, maar is er ook een Van der Lubbehof op de plek waar hij gewoond heeft. Het algemene beeld is dat Van der Lubbe steeds meer als slachtoffer dan als dader wordt gezien. De oude archieven in Hannover bevestigen dit beeld.